Untitled design

PCOS, infertiliteti dhe inozitoli, vlejnë?

Dëgjojmë shpesh herë për femra të cilat kanë vonesa apo mungesa të ciklit menstrual, të cilat gjithashtu ankohen për shtim në peshë, shtim të qimeve në trup apo dhe të akneve. Dëgjojmë gjithashtu se shumica e këtyre femrave janë në tentative për të arritur një shtatzëni prej kohësh por pa sukses.
Në fakt, po flasim për PCOS apo sindromën e vezores polikistike. Është pikërisht kjo sindromë shkaku i sa mësipër cituar. Sigurisht, sindroma ka të bëjë me prezencën e një morie shenjash të cilat shfaqen tipikisht bashkarisht dhe rëndom thjesht prania e vezoreve polikistike pa simptomat e mësipërme përbën në thelb thjesht aspektin morfologjik të vezoreve, pra ka një diferencë madhore midis sindromës së vezores polikistike dhe aspektit morfologjik të vezores polikistike.
Hiperandrogenizmi është në aspektin kimik pika kruciale e sindromës së vezores polikistike.
Androgenet patjetër prodhohen dhe tek femrat por përqëndrimi i lartë e tyre con në shfaqjet klinike si obezitet android (mashkullor), pilozitet (qimëzim) i shtuar, akne të shumta dhe trashje të zërit.
Rreth 80% e femrave me PCOS nuk arrijnë të konceptojnë spontanisht e kjo vjen për shkak të oligo-amenorrheas (vonesa/mungesa e menstruacioneve) por në disa raste paraqiten dhe femra me cikël të rregullt por që janë cikle anovulatore, pra nuk arrihet të formohet e piqet veza. Këtë të fundit e gjejmë në >70% të rasteve me PCOS.
Stigma apo problematika se do ndihen të gjykuara I bën këto paciente të neglizhojnë këtë situatë dhe në fakt vijnë tek unë vetëm pas tentativave të gjata për të arritur një shtatzëni. Ky është problemi ku femrat ndërgjegjësohen për të shkuar për vizita mjekësore pasi mungesën e ciklit shpesh herë ë anashkalojnë por dua të them këtu se mungesa e ciklit në fillim të jetës bëhet shkak akoma më i rëndë kur këto femra duan të konceptojnë.
Mungesa e ciklit sjell reduktim të përmasave të mitrës, e ndaj asnjë femër nuk duhet të tolerojë mungesat më të gjata se 35 ditë të ciklit duke numëruar nga dita 1 e ciklit paraardhës tek dita 1 e ciklit pasardhës.

Mëposhtë do ju paraqes tabelën me kriteret diagnostike të PCOS sigurisht për t’ju dhënë ju një ide të përafërt që nëse plotësoni ndonjë nga kushtet, të paraqiteni pranë meje për t’u thelluar në diagnozë e trajtim.

Vecori             Diagnoza             Konsiderata
Hiperandrogenizmi
biokimik
  • Rritja e Testosteron Total, I lirë dhe FAI
  • Konsidero DHEA-S dhe ANDS
  • Laborator të specializuar
Hiperandrogenizmi
klinik
  • Piloziteti (qimëzim mashkullor)
  • Akne
  • Mbipeshe/obezitet
    I modelit mashkullor (barku)
  • Duke marrë në konsideratë dhe aspektet raciale dhe etnike
Oligo-anovulacioni
  • Oligo-amenorrhea (Vonësa >35 ditë nga D1-D1 dhe/ose <8 cikle në vit)
Morfologjia e ovarit polikistik
  • ≥20 folikuj/ovar në të dy ovaret
  • ≥10 cm3 volum ovarial
  • Bazuar në ekografinë transvaginale

 

Doktor, kam PCOS por c’të bëj unë?
Disa ndryshime në stilin e jetës janë hapat e parë dhe në fakt të vetmet që një paciente ka në dorë, të tjerat i këmi ne si mjek.
Dieta e aktiviteti fizik është ajo cka ju duhet të bëni. Duken fjalë rutinë sa për të kaluar rradhën thëna këto nga mjeku por fatmirësisht në rastin e PCOS ka shumë të vërteta këtu.
Shtimi në pëshë për pasojë të problemeve mëtabolike që ka në vetvete PCOS në fakt rëndon akoma më shumë situatën, ku PCOS – favorizon shtimin në peshë – shtimi në peshë agravon PCOS, për të mospërmëndur këtu insulino-rezistencën dhe sindromën metabolike. I gjithë ky qerthull duhet t’ju bëjë të kuptoni që ndryshimi I stilit të jetës është tepër I rëndësishëm aq sa konsiderohet linja e parë e trajtimit e menaxhimit të PCOS.
Këto modifikime kanë arritur të rregullojnë ciklin e të arrihet shtatzënia në femra me PCOS me mbipeshe apo obezitet edhe si linjë e vetmë, e pashoqëruar me mjekime.
Ushqimet me indeks të lartë glucidik, junk food, yndyrnat duhet të menjanohen medoemos ndërkohë shtoni në dietën tuaj fibrat, proteinat dhe Omega-3 e Omega-9.

 

Mioinositoli dhe D-chiro-Inositoli – A ti përdor?
Të pranishëm në fruta dhe bathë, inositolet përfshihen në membranat qelizore si Fosfatidil-MyoInositol, I cili është pararendës i Inositol-tri-fosfat (InsP3), I cili është një mesazher sekondar për shumë hormone përfshirë Insulinën dhe FSH (hormoni folikulo-stimulues, kuptojeni nga emri vet).
E di, e komplikova shumë por defektet e rrugës së mësipërme të Inositoleve sikurse e kuptoni, do cojnë  në dëmtim të sinjalizimit të insulinës dhe për pasojë në insulino-rezistencë apo mos prodhim të FSH i cili është hormoni induktues I ciklit si dhe I formimit të folikujve ovariale (aty ku rritet veza).
Disbalanacat relative të Mioinositolit dhe D-Chiro-Inositolit sikurse e kuptoni janë në thelb të patogjenezës dhe për pasojë nuk mjafton vetëm marrja dietike e tyre por dhe suplementare e tyre e cila mund të jepet nga mjeku juaj por normalisht në format e suplementeve mund të blihen dhe pa recetë mjekësore.
Në Shqipëri preparati që përmban Mioinositolin dhe D-Chiro-Inositolin gjindet në cdo farmaci me emrin Ferselle – Rekomanduar nga unë, 1 bustinë në ditë.

Dr. Ardi PRUSHI

 

20240517_140848_0000

Antibiotiko-rezistenca. A kemi alternativa dhe parandalim?

Vitet e fundit, rezistenca antimikrobiale është kthyer në një problem të vërtetë në nivel global dhe sipas të dhënave të OBSH (organizata botërore e shëndetësisë) referon se ky problem ishtë përgjegjës për rreth 1.27 milion vdekje në botë dhe shkaktar indirekt i 4.59 milion vdekjeve të tjera. Keqpërdorimi dhe mbipërdorimi në florë e faunë si dhe në njerëz I antibiotikëve është shkak-pasoja e kësaj problematike. 
Infeksionet urinare janë ndër infeksionet më të shpeshta, në nivel global të dytat vetëm pas infeksioneve respiratore.
Tek femrat këto infeksione janë edhe më të shpeshta sesa tek meshkujt duke i atribuar shkaqet ndryshimeve në ekosistemin vaginal, kolonizimi I rrugëve të poshtme urinare më baktere patogjene me origjinë fekale (kujtojmë këtu që fshirja tek femrat duhet të kryhet gjithmonë nga përpara-pas dhe shmangie e seksit anal e më pas vaginal), kanali I shkurtër urinar (uretra) e cila kujtojmë tek femrat arrin gjatësi 2.5-4 cm.
Si pasojë e sa mësipër, femrat janë rreth 50 herë më të riskuara se meshkujt për të zhvilluar infeksione urinare. Rreth 60% e femrave do të kalojnë të paktën njëherë në jetë infeksion urinar dhe 20% prej tyre do të kenë infeksione të vazhdueshme urinare.
Shfaqja më e shpeshtë është ajo që ne mjekët e quajmë cistit (inflamacion I fshikëzës urinare) shpesh e lidhur dhe me inflamacionin e uretrës (kanali që lidh fshikëzën e urinës me nxjerrjen jashtë të saj).

Cilat janë simptomatikat e infeksionit urinar?
Shenjat apo simptomat që referojnë pacientet janë klasike dhe quhen në një entitet të vetëm si dysuria (dizuria – urinim I dhimbshëm, ose vështirësia e urinimit) ku predominojnë:
Djegia gjatë urinimit, frekuenca e shtuar apo e ulur e të shkuarit në tualet, sasia e pakët e urinimit, ndjesia e moszbrazjes së fshikëzës së urinës, urgjenca e urinimit, ndryshime në ngjyrë e në aromë të urinës.
Të gjitha këto shenja e simptoma krijojnë ulje të cilësisë së jetës së përditshme dhe kini kujdes: nësë keni një apo të gjitha këto shenja, më shumë mundësi ju jeni në hapat e para apo në klinikën tipike të infeksionit urinar.

Çfarë të bëjmë?
Sigurisht hapi i parë që kushdo me shenjat e mësipërme që duhet të ndërmarrë është të shkuarit tek mjeku specialist (urolog/gjinekolog).
Në  formë klasike mjeku rekomandon kryerjen e një analize urine të thjeshtë dhe një kulturë urinare për të evidentuar bakteriet që mund të shkaktojnë këtë problem si dhe kryerjen e antibiogramës e cila në vetvete tregon antibiotikun që ka sensitivitetin më të lartë karshi bakterit të izoluar.
Shpesh herë ju në një analizë të tillë mundet të keni evidentuar një mori antibiotikësh të dalë nga antibiograma ku në formë simbolike shënohet S – sensitive (pra efektshmëri); MS mesatarisht sensitive (efektshmëri mesatare) dhe R – rezistencë bakteriale.
Pikërisht simboli R është ajo cka shqetëson mjekësine e sotme ku prej vitesh lufta e shëndetësise dhe e mjekve është e përqëndruar në parandalim dhe jo kurim.
Sot, trajtimi me suplemente kundrejt infeksioneve urinare është future masivisht në skemat e mjekimit, të cilat nuk zëvendësojnë kurrësesi antibiotikun S por janë kusht për efekt maksimal në trajtimin direkt të shkakut të infeksionit baktarial.
Sugjerimi im këtu është të merren suplemente ekstra pavarësisht përshkrimit në recetë nga ana e mjekut tuaj. Suplementet janë të sigurta në përdorim dhe nuk kerkojnë recetë mjekësore por ato merren si OTC (over the counter, pra pa recetë mjekësore).

 

 

Si të parandalojmë?
Shmangia e kushteve që krijojnë ambientin dhe komoditetin bakterial për të kolonizuar rrugët urinare dhe shumuar është primare.
Pastrimi para-pas, shmangia e kontakteve anale e më pas vaginale, seksi i mbrojtur, kujdesi intim vaginal (rekomandoj “Intimacy by dr. Ardi” – https://drardi.com/intimacy-shop/), konsumimi në sasi të madhe I lëngjeve gjatë ditës si dhe mos-mbajtja e urinës janë hapat e pare në parandalim.

A rekomandoj unë në vecanti një suplement?
Unë patjeter që rekomandoj terapinë suplementare në trajtimin e infeksioneve urinare, kjo jo vetëm për shkak të të gjitha rekomandimeve të protokolleve të miratuara në Europë dhe ShBA, por dhe të eksperiencës time si mjek prej tashmë 8 vitesh.
Së fundmi, prej disa muajsh kam parë efekte tepër të mira nga përdorimi i suplementit Femistina, kombinuar kjo me Antibiotikun S sipas antibiogramës dhe mbi të gjitha përdorimin e Femisitina në gratë shtatzëna pa kombinim të antibiotikut.
Në gratë shtatzëna vec faktit të antibiotiko-rezistencës problem kryesor qëndron në faktin se shumica e antibiotikëve janë të kunder-indikuar gjatë shtatzënisë pasi sjellin probleme tek bebi.
Shpesh herë ne si mjek gjendemi para dilemës se c’mund të përdorim në infeksionet urinare të shtatzënisë, të cilat patjetër duhen trajtuar pasi lenia pas dore e trajtimin mund të sjellë problematika të bebit, të lindjes së parakohëshme dhe problematika të veshkave të nënës (uro-sepsis in primis).

Pse Femistina dhe jo dicka tjetër?
1) Femistina ka jo vetëm efekte të trajtimit të infeksionieve urinare por mbi të gjitha ka edhe efektin e parandalimit!
2) Eksperienca ime përgjatë punës dhe efektshmëria tek pacientet e mia.
3) Përbërësit e saj (në fund të këtij artikulli do gjeni të dhënat e plota).
4) Licencimi dhe patentimi I saj në EU.
5) Të dhënat nga studimet ku Femistina ka të njëjtat efekte në parandalim me Canephron (terapia suplementare klasike I cili nuk gjindet në tregun Shqiptar)

Përbërësit, mekanizmi I veprimit dhe efektshmëria Femistina:
D-manose: veprim anti-adesiv (nuk lejon ngjitjen bakteriale në qelizat e rrugëve urinare).
Arbutin: veprim anti-adesiv (nuk lejon ngjitjen bakteriale në qelizat e rrugëve urinare).
Betula: (bimë e cila përdoret e licencuar në Europë si përbërës në kremra të cilat trajtojnë plagët minore të lëkurës) me efekte anti-mikrobiale.
Berberina: me efekte anti-antimikrobiale dhe diuretik (shtim I sasisë dhe frekuencës së urinimit për të mundësuar pastrimin fizik të rrugëve urinare.

Përdorimi dhe ku e gjej?
Femistina është produkt bimor  i cili gjindet në cdo farmaci në Shqipëri, ku konfeksioni përmban 20 tableta, 10 në ngjyrë të bardhe e 10 në ngjyrë të verdhë.
Ajo merret 2 herë në ditë, ku në mëngjes mërret 1 tabletë e bardhë e në darkë 1 tabletë e verdhë.

Rekomanduar nga dr. Ardi PRUSHI

67

GSM (Genito-urinary syndrome of Menopause)

Tharja vaginale dhe atrofia është një pandemi e heshtur e cila prek një masë të madhe femrash, të cilat pa asnjë dyshim po vuajnë në heshtje. Kjo gjëndje kronike dhe progresive prek 50-60% të grave në menopauzë e post-menopauzë; ku shumë mjek obs-gjin besojnë se kjo shifër është e kursyer. Me rritjen e jetëgjatësisë, kjo gjëndje, pra thatësira vaginale sa vjen dhe bëhet më problematike në cilësinë e jetës së gruas, disfunksionin seksual dhe në problemet urinare e infeksioze rekurente që kjo situatë shkakton. Gjithashtu, femrat në moshë të re janë të riskuara nga kjo problematikë e cila shpesh shfaqet me infeksionet kronike dhe kontaktet seksuale të dhimbshme.

Gratë me këtë problem shfaqin një klinikë shqetësuese si dhimbjet vulvo-vaginale, irritimi intern dhe ekstern si dhe krruarje vulvare, vaginale apo të kombinuara.
Simptoma të tjera dytësore të tharjes vaginale janë, skuqja, djegia, shtimi I sekrecioneve dhe sigurisht dhe dyspareunia (kontaktet e dhimbshme).
Këto gra ankojnë sigurisht për dëshirë të ulët seksuale e cila ne vetvete shkakton dhe stress mendor por dhe cenim të marrëdhënies së tyre me partnerin.
Simptomat urinare, si pasojë e dobesimit të murit të përparëm të vaginës, I cili në vetvete është në kontakt të ngushte e të drejtperdrejtë me qafen e fshikëzës së urinës janë gjithashtu të shpeshta.
Inkontinenca urinare e stresit (urinimi I pavullnetshëm gjatë shtrengimeve), djegiet urinare, ndjesia e urinimit të vazhdueshëm, zgjimi natën për të urinuar, infeksionet urinare kronike e rekurente janë shfaqje të shpeshta të atrofisë vaginale.
Të gjitha sa mësipër përbëjnë atë cka quhet sindroma genito-urinare e menopauzës.

Diagnoza e saj në fakt bazohet në historinë e problemeve, përjashtimin e shkaqeve të tjera si dhe egzaminimi fizik kryer nga mjeku obstetër-gjinekolog.
Një vaginë pa elasticitet, e thatë, me humbjen e rugave (brazdave, rrudhave) fiziologjike të vaginës dhe mukozë delikate janë disa prej shenjave që vihen re.
Ulja e furnizimit me gjak e cila në thelb është shkaktari kryesor I vaginës atrofike (trophos = ushqyerje, atrophia = mungesë ushqyerje), pra një mukozë e pa ushqyer mirë është thelbi I këtij problem. Kjo vërehet sërish në egzaminimin që kryen mjeku obs-gjin. Intrioitusi vaginal (hyrja) mund të shfaqet e ngushtuar me një epitel tepër delikat dhe mundet dhe I ulceruar.

Tipikisht në këto raste pH vaginal është I rritur >5.0 (kujtojme vagina ka një pH normal 3.8-4.5).

Thënë mësiper e duke I besuar gjithmonë teknologjisë si pararojë e shëndetit dhe trajtimit të problemeve vendosa të sjell Femilift, si një teknologji e miratuar nga FDA dhe e përdorur në mbi 200.000 gra në Europë e ShBA për probleme të ketij lloji me rezultate të shkelqyera.

Por c’është Femilift dhe si realizon regjenerimin vaginal?
Sikurse lëkura, vagina gjithashtu ka në thelb kolagjenin, I cili I jep vaginës elasticitetin dhe fortësine. Femilift përdor laserin CO2-pixel duke nxehur kështu vaginën, duke rritur stimulimin e kolagjenit, vaskularizimit (furnizimin me gjak) si dhe duke kontraktuar fibrat e kolagjenit prezent. Kjo teknologji Robotic Probe, njetrajtësisht prek gjithë vaginën duke garantuar dhe uniformitet.

Cilat janë benefitet e Femilift?
Kërkimet dhe studimet klinike tregojnë një rritje të shpejtë te furnizimit me gjak, shtim të lubrifikimit dhe një pergjigje të lartë imunitare ndaj infeksioneve rekurente/kronike.

Cilat janë grupmoshat e Femilift?
E krijuar tipikisht për moshat >50 vjec (perimenopauzë, menopauzë e postmenopauzë) në të cilat rezultatet janë realisht mbreslënëse, Femilift indikohet e në gratë e reja të cilat kanë kryer lindje vaginale e cila shpesh herë krijon probleme të laksitetit vaginal duke cuar kështu në simptoma urinare e sidomos të urinimit të pavullnetshëm gjatë shtrengimeve (kollitje, qeshje, tështima, ngritje pëshas, aktivitet fizik), pra në thelb cdo aktivitet i cili rrit presionin intra-abdominal.

Sa seanca janë të nevojshme?
Sigurisht kjo përcaktohet në vizitën që kryhet me mjekun obs-gjinekolog, por protokolli kërkon 3 seanca cdo 4-6 javë, (koha duhur e prodhimit të kolagjenit) si dhe 1 seancë mirëmbajtje në vit.
Që në seancën e dytë efektet janë mbreslënëse!

Pse Femilift dhe jo terapia hormonale zëvendësuese apo Estrogjeni lokal?
E thjeshtë: efektet anësore të medikamenteve dihen dhe efekti I tyre zgjat përsakohë ato përdoren, pra ndërprerja e tyre rezulton në rikthimin e simptomatikës vaginale. Këto probleme nuk egzistojnë me Femilift! Gjithashtu Femilift kryen 1 rrugë e disa punë, në ndryshim nga medikamentet që përdoren për këto probleme.
Femilift zgjidh simptomat e GSM.

Të dhëna statistikore mbi Femilift, pranuar nga FDA (Food & Drugs Administration)
386 gra të cilat vuanin me GSM (Genito-urinary syndrome of Menopause) trajtuara më CO2-Pixel – Femilift me 3 seanca:
Zgjidhje e thatësirës vaginale në 60-73%, djegies në 56%, dyspareunisë në 49%, krruarjes vaginale 56%. Këto efekte u raportuan direkt pas seancës së pare dhe me një kohezgjatje >1 vit pas seancës së fundit.
Disa gra, ankuan për discomfort të lehtë, skuqje e pakëz pickim vaginal deri 2 ditë pas seancës së parë cka është krejt normale.

E dini se?
Femilift ka një “Worth it of 93%” nga pacientët që e kanë përdorur.

Dr. Ardi PRUSHI
Obstetër-Gjinekolog.

64

Gjakderdhja Postpartum.

 

Çfarë është normale?

 

Gjakrrjedhja pas lindjes, e cila njihet me emrin lohje, është normale pas lindjes vaginale dhe pas asaj me Caesarean, megjithatë është e rëndësishme të njohim çfarë është normale dhe çfarë jo.

Pse kemi gjakrrjedhje pas lindjes?

Arsyet se pse gjakrrjedhja pas lindjes ndodh janë shërimi i vendit ku placenta është shkëputur nga uterusi dhe eleminimi i likidit të tepërt, gjakut dhe indit nga shtatzania.

Lohja është e ngjashme me menstruacionet në formën sesi është e përbërë nga gjak dhe ind, thjesht është me fluks më të rëndë dhe zgjat më shumë në kohë. Lohjet duhet të ndalojnë në javën 4-6 pas lindjes.

Faza e parë e gjakrrjedhjes pas lindjes njihet me emrin Lochia Rubra dhe zgjat 3-4 ditët e para. Gjakrrjedhja do jetë e kuqe apo e kuqe në kafe dhe mund të kemi dhe copa të vogla gjaku të mpiksura.

Në ditët në vazhdim lohjet do të ulen në volum. Kjo njihet me emrin Lochia Sclerosa dhe zgjat 4-10 ditë. Gjaku do jetë më i errët në ngjyrë dhe lohjet bëhen më të ujshme. Copat e mpiksura duhet të bëhen më të vogla dhe të zhduken.

Si përfundim do përjetoni Lochia alba, e cila zakonisht zgjat 1-2 javë të tjera, por mund të zgjasë dhe deri në 28 ditë. Sekrecionet janë në ngjyrë të bardhë në të verdhë, në disa ditë mund të shihni dhe njolla rozë apo kafe. Aroma nuk duhet të jetë më ndryshe se ajo që përjetoni gjatë periodave. Nëse ndjeni ndonjë aromë e cila nuk iu duket normale, kjo mund të jetë shenjë infeksioni.

Edhe pse lohjet janë normale, ka disa sinjale të cilat janë tregues që duhet ti drejtoheni personelit mjeksor për ndërhyrje të menjëhershme. Këto sinjale janë:

  • Gjakrrjedhja ndalon apo ngadalësohet, pastaj fillon përsëri.
  • Sasia e gjakrrjedhjes është e tillë, që juve iu duhet të ndërroni pecetat sanitare çdo 1 orë ose më shpejt.
  • Madhësia e copave të mpiksura të gjakut është më e madhe se 5 cm.
  • Keni temperaturë apo simptoma të ngjashme me gripin.
  • Keni dhimbje abdominale.

 

 

 

 

 

63

Rënia e flokëve pas shtatzënisë!

Shumë femrave u ndodh që pas shtatzënisë të përjetojnë një rënie të madhe flokësh. Një gjë e tillë në shumicën e rasteve është normale dhe vjen si pasojë e ndryshimeve hormonale që ndodhin në organizëm (rënia e estrogjenit). Kjo rënie fillon zakonisht 1-6 muaj pas lindjes dhe mund të zgjasë 12-18 muaj. Pas kësaj kohe zakonisht gjendja normalizohet. Nëse kjo nuk ndodh ose rënia e flokëve është tepër e madhe dhe shqetësuese, duhet konsultuar me mjekun pasi mund të ketë shkaqe të tjera si anemia ose çrregullime të gjëndrës tiroide.

Një ndryshim tjetër që mund të vihet re te flokët është ndryhimi i formës së tij, psh flokët e drejta mund të bëhen me onde. Por ky fenomen është më i rrallë.

Çfarë mund të bëjmë për të reduktuar rënien e flokëve?

Asgjë. E vetmja gjë që mund të bëhet është të pritet derisa hormonet në organizëm të ekuilibrohen dhe bashkë me to gjendja e flokëve të normalizohet. Nëse floku i hollë ju bezdis, mund të përdorni shampo që japin volum dhe të shmangni produktet që rëndojnë flokun si conditioner të rënda. Një model i shkurtër flokësh do ta bënte atë të dukej më i plotë dhe me volum.

 

Dr. Ardi Prushi

Përgatiti: Eleni Koça

 

60

Blighted ovum – shtatzënia pa embrion

Veza “qorre” ose shtatzënia pa embrion (blighted ovum) është një fenomen në të cilin veza e fertilizuar implantohet në muret e mitrës, por nuk arrin të zhvillojë një embrion ose embrioni zhvillohet dhe më pas ndërpret zhvillimin e tij. Ndërkohë sakusi zhvillohet.

Arsyet pse kjo ndodh nuk dihen, por mund të jetë për shkak të anomalive kromozomale në vezën e fertilizuar. Ky fenomen ndodh në shtatzëninë e hershme, atëherë kur akoma nuk e ke marrë vesh se je shtatzënë. Mund të ndodhë që testi i shtatzënisë të rezultojë pozitiv dhe simptoma të ndryshme të shtatzënisë të jenë të pranishme. Hormonet e shtatzënisë po ashtu rriten. Në momentin kur embrioni ndërpret zhvillimin, bien nivelet e hormoneve dhe simptomat zhduken. Mund të vihen re dhimbje barku  të lehta ose hemorragji. Diagnoza vendoset nëpërmjet ekografisë ku shihet mungesa e embrionit.

Ky fenomen përfundon në abort. Disa femra zgjedhin të abortojnë në mënyrë natyrale, të tjera zgjedhin të marrin barna për ta nxitur atë.

Shumica e femrave që kanë patur një shtatzëni pa embrion arrijnë të kenë një shtatzëni të suksesshme më vonë. Nëse abortet janë të përsëritura atëherë duhet folur me mjekun në mënyrë që të zbulohet shkaku.

 

Dr. Ardi Prushi

Përgatiti: Eleni Koça

50

Alkooli gjatë shtatzënisë – JO!

Konsumi i alkoolit gjatë shtatzënisë është vërtetuar të jetë i dëmshëm nga mjaft studime. Asnjë lloj alkooli (përfshrë këtu birrën, verën) nuk është produkt i sigurt për t’u konsumuar gjatë shtatzënisë në asnjë sasi, sado e vogël qoftë ajo.

Kur një grua shtatzënë konsumon alkool, ai kalon nëpërmjet placentës në gjakun e fetusit. Koha që i duhet fetusit për ta eleminuar alkoolin nga gjaku i tij është më e gjatë se koha që i duhet një të rrituri për të bërë të njëjtën gjë. Sa më gjatë të qëndrojë alkooli në organizmin e fetusit, aq më i madh  është risku i dëmtimeve jetëkërcënuese në tru dhe në organe të tjera jetësore.

Alkooli mund të japë dëme të llojeve të ndryshme. Ato mund të jenë të pranishme që në lindje ose të shaqen më vonë gjatë jetës së fëmijës. Ndër dëmet që mund të shkaktojë alkooli përmendim:

  • Tipare anormale të fytyrës
  • Madhësi e vogël e kokës
  • Shtat i shkurtër
  • Peshë trupore e ulët
  • Probleme në koordinim, përqëndrim, kujtesë
  • Koeficient inteligjence (IQ) i ulët
  • Vonesë në të folur
  • Probleme shikimi dhe dëgjimi
  • Dëmtime në zemër, kocka, veshka etj.

Disa prej këtyre dëmtimeve mund të jenë të korigjueshme kirurgjikalisht ose të trajtueshme nga ana mjekësore, ndërkohë që një pjesë tjetër janë mjaft të vështira për t’u menaxhuar.

Alkooli është gjithashtu një faktor risku për abort dhe lindje të parakohshme.

Për ta përmbyllur, rekomandimi i mjekut për mbarëvajtjen e shtatzënisë dhe ruajtjen e shëndetit të nënës dhe fëmijës është moskonsumi i alkoolit gjatë gjithë periudhës së shtatzënisë ose ndërprerja sa më e hershme e konsumit të tij.

Përshtati: Eleni Koça
Dr. Ardi PRUSHI

46

Aborti medikal – pilulat e abortit: risqet dhe gjithçka që duhet të dini.

Aborti medikal është një proçedurë që përdor medikamentet për përfundimin e një shtatëzënie.  Ky abort nuk kërkon ndërhyrje kirurgjikale apo anestezi dhe mund të kryhet në një klinikë mjrkësore ose në shtëpi, gjithnjë duke planifikuar vizita kontrolli me mjekun tuaj.

Është një mënyrë e sigurt dhe efektive nëse kryhet në trimestrin e parë të shtatëzënisë.
Në momentin që po konsideroni të kryeni një abort mjekësor mund të përballeni me sfida emocionale dhe psikologjike. Prandaj është e rëndësishme që të keni informacionin e duhur dhe gjithashtu të konsultoheni me mjekun tuaj hap pas hapi.

Arsyet e kryerjes së një aborti medikal janë tërësisht personale. Zgjedhja është në dorën tuaj, mjafton të siguroheni që po e kryeni në kushtet më të mira të mundshme dhe gjithmonë pas diskutimit me një profesionist.

Risqet:

  • aborti jo i plotë, çka kërkon kryerjen e një proçedure kirurgjikale më pas
  • vazhdimi i shtatëzënisë, nëse proçedura nuk funksionon.
  • gjakrredhje e shumtë dhe e zgjatur
  • infeksion
  • temperaturë
  • diskomfort i sistemit digjestiv

Aborti mjekësor nuk ndikon në shtatëzënitë e mëvonshme nëse nuk është shoqëruar me komplikacione.

Kini parasysh që aborti mjekësor nuk është zgjedhja e duhur për ju nëse:

  • shtatëzënia është më tepër se 9 javë ( që nga menstruacioni i fundit)
  • keni një paisje intrauterine (IUD)
  • dyshoni për shtatëzëni ektopike ( shtatëzëni jashtë mitrës)
  • keni probleme shëndetësore të tilla si: çrregullime të koagulimit, sëmundje kardiake apo të enëve të gjakut, sëmundje të rënda të mushkërive, mëlçise apo veshkave, konvulsione të pakontrolluara.
  • jeni në mjekim me hollues gjaku apo me steroide ( kortizon, hidrokortizon, dexametazon etj.)
  • nuk keni të planifikuara vizita kontrolli me mjekun tuaj ose nuk keni akses në një qendër emergjencash mjekësore
  • jeni alergjikë ndaj medikamenteve të përdorura.

Për vajzat/gratë për të cilat eleminohet opsioni i abortit mjekësore, ekzistojnë të tjera mundësi aborti siç është dilatacioni dhe kyretazhi (D&C-proçedurë kirurgjikale e kryer nga mjekë specialistë).

Si të përgatiteni për një abort mjekësor?

Fillimisht duhet të konsultoheni me doktorin tuaj për të diskutuar proçedurën. Probabilisht mjeku juaj:

  • do vlerësoje historinë tuaj mjekësore dhe shëndetin e përgjithshëm
  • të konfirmojë shtatëzëninë me një ekzaminim fizik
  • të kryejë një ekografi për të vlerësuar moshën e shtatëzënisë dhe për të përjashtuar shtatëzëninë ektopike ose ndonjë masë tumorale të zhvilluar në uterus.
  • të kryejë analiza gjaku dhe urine
  • t’ju shpjegojë si funksionon proçedura, efektet anësore, risqet dhe komplikacionet e mundshme.

Gjatë proçedurës:

Aborti mjekësor mund të kryhet përmes medikamenteve të mëposhtme:

Mifeprostoni dhe misoprostoli oral- ky kombinim përbën tipin më të zakonshëm të abortit mjekësor.

Mifepristoni vepron duke bllokuar progesteronin, duke mos lejuar mitrën në këtë mënyrë të presë embrionin.

Misoprostoli nga ana tjetër, shkakton kontraktimin e mitrës në mënyrë që gjithçka që ndodhet brenda saj të dalë jashtë përmes vaginës (bashkë me embrionin).

Nëse ky është aborti që ju keni vendosur të zgjidhni bashkë me doktorin tuaj, me shumë siguri do e merrni mifepristonin në klinikë dhe misoprostolin në shtëpi pas disa orësh/ditësh sipas udhëzimeve të mjekut tuaj.

Rreth një jave pas proçedurës duhet të planifikoni një vizitë mjekësore për tu siguruar që aborti ka qenë i plotë.

Krahas tabletave orale të misoprostolit ekzistojnë  edhe tableta bukale (që vendosen në gojë), sublinguale (poshtë gjuhës) apo vaginale.  Për të tilla detaje ju informon dhe ju udhëzon për përdorimin mjeku juaj.

Një opsion tjetër është kombinimi i metotreksatit me misoprostolin vaginal.

Zgjedhja e opsionit të duhur për ju bëhet së bashku me specialistin e fushës i cili ju rekomandon medikamentet më të përshtatshme.

Disa efekte anësore të pilulave të përdorura për abort mjekësor janë:

  • të përzierat
  • të vjellat
  • temperatura
  • ethet
  • diarre
  • dhimbje koke.

Pas proçedurës

Shenja dhe simptoma që kërkojnë vëmendje mjekësore dhe për të cilat ju duhet të jeni shumë të vëmendshme janë:

  • gjakrrjedhje masive- përdorimi i dy ose më shumë linesave gjatë një ore, për të paktën 2 orë.
  • dhimbje e fortë abdominale/e shpinës
  • temperaturë që zgjat më tepër se 24 orë
  • rrjedhje vaginale me erë shumë të rëndë

KUJDES

Ndonëse aborti medikal nuk përfshin një ndërhyrje kirurgjikale dhe nuk është e domosdoshme të kryhet në spital/klinikë mjekësore është i domosdoshëm kontrolli mjekësor pas kryerjes së tij.

Përgjithësisht është proçedurë e sigurt nëse kryhet në mënyrën e duhur dhe mbikqyret nga një profesionist.

Pas abortit mjekësor, në vizitën e kontrollit mjeku juaj do sigurohet që gjithçka po shkon ashtu siç duhet, do vlerësojë përmasat e mitrës, gjakrrjedhjen apo ndonjë shenjë infeksioni.

Për të ulur riskun për infeksion, shmangni marrëdhëniet seksuale vaginale apo përdorimin e tamponëve për 2 javë mbas abortit.

Me shumë mundësi doktori do ju pyesë nëse e keni ende ndjesinë e të qenit shtatëzënë, nëse e patë ekspulsionin (daljen nga vagina) të embrionit, sasinë e gjakrrjedhjes që keni patur apo nëse kjo gjakrrjedhje vazhdon.

Nëse doktori juaj dyshon për vazhdimin e shtatëzënisë do ti nënshtroheni një ekografie dhe nëse ky dyshim konfirmohet një ndërhyrjeje kirurgjikale për të përfunduar abortin.

 

Dr. Ardi Prushi

Përgatiti: Frisiana Mirashi

 

44

Cfarë është “Cryptic Pregnancy”?

Një shtatzëni kriptike, e quajtur edhe një shtatzëni e fshehtë, është një shtatzëni që metodat konvencionale të testimit mjekësor mund të dështojnë për ta zbuluar. Shtatzënitë kriptike nuk janë të zakonshme, por nuk janë as të padëgjuara.

Mund të jetë tepër e frikshme dhe konfuze të zbuloni se jeni në të vërtetë shtatzënë në muajin e shtatë, tetë, nëntë. Disa gra me këtë gjendje madje befasohen nga dhimbjet e lindjes që janë “shenja” e tyre e parë e vërtetë e shtatzënisë.

Le të hedhim një vështrim më të afërt në simptomat, statistikat dhe historitë e kësaj shatëzanie të fshehtë.

Cilat janë simptomat e një shtatëzënie të fshehtë?

Për të kuptuar se si një shtatzëni e fshehtë mund të kalojë pa u vënë re, ju ndihmon të kuptoni se si duket një shtatzëni “normale” në fazat e saj të hershme. Në Shtetet e Bashkuara, shumica e njerëzve zbulojnë se janë shtatzënë brenda 5 deri 12 javëve.

Pas humbjes së një cikli menstrual, një test shatëzanie në përgjithësi do të tregojë një rezultat pozitiv. Testimi i mëtejshëm i urinës, një test gjaku dhe një Echo tek nje mjek obsteter gjinekolog do të konfirmojnë shtatzëninë. Shumica e njerëzve vërejnë simptoma të tilla si gjinjtë e butë dhe të fryrë, ndryshimet e humorit, lodhja dhe të përzierat herët gjatë tremujorit të parë.

Në rastet e  një shtatëzanie të fshehtë, asgjë nuk fillon zinxhirin e ngjarjeve që zbulon se jeni shtatzënë. Një test shtatzënie mund të rezultoj negativ edhe pasi të keni humbur periodat. Ju mund të ngatërroni përzierjen e hershme të shtatzënisë si malabsorbim. Ndoshta ju është thënë se keni infertilitet, ose periodat tuaja nuk vijnë rregullisht, që do të thotë se shtatzënia nuk është një mundësi që ju e merrni parasysh.

Sidomos nëse nuk keni qenë kurrë më parë shtatzënë, është e lehtë të hidhni poshtë simptomat e shtatzënisë si lëvizja e fetusit, shtimi i lehtë në peshë dhe lodhja si rezultat i zgjedhjeve dietike ose stilit të jetesës.

Nivelet e ulëta të hormoneve të shtatzënisë mund të nënkuptojnë që simptomat tuaja të shtatzënisë janë shumë të lehta ose gati të pamundura për tu vënë re.

 

Çfarë e shkakton një shtatëzani të fshehtë?

  • Sindromi Ovarian Polikistik (PCOS). Kjo gjendje mund të kufizojë fertilitetin tuaj, të krijojë cekuilibër hormonal dhe të shkaktojë cikël menstrual të parregullt.
  • Perimenopauza është koha kur periodatfillojnë të jenë gjithnjë e me të pa qëndrueshme derisa ndalen plotësisht, e cila shënon menopauzën. Simptomat e shtatzënisë si shtimi në peshë dhe luhatjet e hormoneve mund të imitojnë simptomat e perimenopauzës.
  • Pilulat e kontrollit të shatëzanisë dhe pajisjet intrauterine (IUDs) mund t’ju bëjnë të ndiheni të sigurt se një shtatzëni nuk është e mundur për ju, por pavarësisht efiksaitet të tyre asnjëra nuk ofron siguri 100%.
  • Është e mundur të mbeteni përsëri shtatzënë pas një shtatëzënie para se tju kthehen periodat. Meqenëse ushqyerja me gji dhe faktorët hormonalë mund të shkaktojnë që trupi juaj të vonojë ovulimin dhe periodat  për disa muaj pas lindjes, mund të supozoni se simptomat tuaja janë thjesht përshtatja e trupit tuaj me gjendjen e tij pas lindjes kur jeni në të vërtetë shtatzënë edhe një herë.

Si mund të jenë testet e shtatzënisë negative nëse jeni shtatzënë?

Testet e shtatzënisë dhe madje edhe echo mund të rezultojë negative nëse jeni duke përjetuar një shtatzëni të fshehtë. Arsyet pse do të ndryshojnë nga rasti në rast.

  • Nëse keni PCOS, periodat mungojnë, jeni jashtëzakonisht aktivë ose atletikë, ose keni lindur kohët e fundit:

Ju keni më shumë gjasa të keni hormone të luhatshme . Nëse nuk e keni perioda të rregullta, hCG (hormoni i shtatzënisë) mund të mos grumbullohet në mënyrë aq të rëndësishme sa tju dhënë  një test pozitiv shtatzënie.

  • Edhe një echo mund të dështojë për të gjetur një fetus në rritje nëse nuk është duke kërkuar në vendin e duhur. Nëse testimet e mëparshme kanë treguar se nuk jeni shtatzënë, është gjithashtu e mundur që një imazherist të mos kalojë shumë kohë duke kërkuar një fetus në rritje.
  • Nëse jeni miratuar të bëni një echo pavarësisht një testi negativ të shtatzënisë, është e mundur që ajo të mos shfaqet në tremujorin e parë për shkak të:

një parregullsi në vendin ku implantohet embrioni

mënyrës sesi është formuar mitra juaj

një gabim nga ana e teknologjisë me ultratinguj

Si është lindja gjatë një shtatëzënie të fshehtë?

Lindja në fund të një shtatëzënie kriptike do të jetë fizikisht e ngjashme me çdo shtatëzani tjetër. Ju si zakonisht do të keni kontraktime që ndihen si ngërçe të forta ndërsa qafa e mitrës do dilatohet për të qenë në gjendje të lindë fëmijën. Ajo që ndryshon nga lindja e zakonshme  është se ju mund të mos e prisni fare. Kjo mund të shkaktojë shqetësim të fortë psikologjik .

Shtatzënia kriptike është një gjendje e vërtetë, megjithëse është e pazakontë dhe disi e keqkuptuar. Nëse besoni se jeni shtatzënë, duhet të jeni të vetëdijshëm se metodat konvencionale të testimit të tremujorit të pare – testet e gjakut, testet e urinës dhe echo-të janë të sakta për shumicën e shtatzënive

Nëse vazhdoni të keni simptoma pas një testi negativ të shtatzënisë , diskutoni rrethanat tuaja specifike me një mjek të cilit i besoni. Duke pritur për një ose dy javë për të parë nëse simptomat tuaja do të qetësohen nuk do të dëmtojë fëmijën tuaj, por mos vononi të kërkoni përgjigje me muaj.

 

NENSI XHAXHO

 

43

Të udhëtosh gjatë shtatzënisë

Me kujdesin e duhur, masat paraprake, informimin e duhur dhe vaksinimin adekuat, shumica e femrave mund të udhëtojnë të sigurta gjatë shtatzanisë.

Kudo që të shkoni, bëni kërkime dhe informohuni rreth qendrave mjekësore që ndodhen në vendin ku ju po udhëtoni në rast se do të keni nevojë për ndihmë mjekësore urgjente. Gjithashtu është mirë që të mbani me vete një dosje me gjithë të dhënat tuaja mjekësore rreth shtatzanisë.

Kur mund të udhëtojmë gjatë shtatzanisë?

Disa femra preferojnë të mos udhëtojnë gjatë 12 javëve të para të shtatzanisë për shkak të diskomfortit që sjell trimestri i parë (nauze, të vjella, lodhje etj). Gjithashtu, risku për abort spontan është më i lartë gjatë 3 muajve të parë të shtatzanisë, pavarësisht nëse udhëtoni ose jo.

Të udhëtuarit në muajt e fundit të shtatzanisë mund të jetë e lodhshme dhe e parehatshme, kështu shumica e femrave preferojnë të udhëtojnë ose të shkojnë me pushime midis muajit 4 dhe 6 të shtatzanisë.

Të fluturuarit gjatë shtatzanisë

Fluturimet nuk janë të dëmshmë për ju dhe bebin, megjithatë çdo problem shëndetsor ose komplikacion duhet diskutuar me mjekun tuaj paraprakisht.

Shancet që të nisi lindja spontanisht janë normalisht të larta pas javës së 37 të shtatzanisë (javës së 32 nëse keni binjakë) dhe disa linja ajrore nuk pranojnë pasagjerë të cilët janë në këto kushte. Pas javës së 28, disa linja ajrore kërkojnë një letër nga mjeku juaj në të cilën ai konfirmon datën e kalkuluar të lindjes dhe që ju nuk jeni në risk për komplikacione gjatë fluturimit.

Ekziston edhe një risk i lehte për mpiksje gjaku dhe trombozë në fluturime për distanca të mëdha (mbi 4 orë). Nëse ju duhet të bëni një udhëtim të tillë, sigurohuni të pini shumë ujë dhe të bëni lëvizje të shpeshta (afërsisht çdo 30 minuta).

Vaksinimet për të udhëtuar gjatë shtatzanisë

Shumica e vaksinave që përmbajnë baktere ose viruse të gjalla nuk janë të rekomanduara në shtatzani për shkak të dëmeve që mund të kenë për bebin. Megjithatë, disa vaksina të tilla mund të konsiderohen gjatë shtatzanisë nëse risku i infektimit është më i madh se risku i vaksinimit.

Vaksinat që përmbajnë baktere dhe viruse jo të gjalla (te inaktivizuara) janë të sigurta për përdorim në shtatzani.

Drejtohuni tek mjeku juaj për këshillim rreth vaksinimit gjatë shtatzanisë.

Udhëtimet me makinë gjatë shtatzanisë

E mira është që udhëtimet e gjata me makinë gjatë shtatzanisë të shmangen. Megjithatë, nëse ju duhet patjetër të bëni një udhëtim të tillë, sigurohuni që të ndaloni shpesh për të dalë nga makina për t’u shtriqur dhe për të lëvizur nga pak.

Gjithashtu ju mund të bëni disa ushtrime në makinë (kur nuk jeni duke i dhënë makinës), si përshembull të shtriqni dhe rrotulloni këmbët dhe gishtërinjtë. Kjo do të ndihmojë qarkullimin e gjakut në këmbë dhe do të reduktojë mpirjen dhe diskomfortin. Në farmaci mund të gjeni edhe disa streçe kompresioni që ndihmojnë në qarkullimin e gjakut dhe parandalojnë mpiksjen e gjakut.

Lodhja dhe marramendjet janë normale gjatë shtatzanisë, kështu që është e rëndësishme që të hidratoheni mirë dhe të hani shëndetshëm gjatë udhëtimeve me makinë.

Kujdes me rripin e sigurimit. Mbajtja e tij është një domosdoshmëri, por sigurohuni që rripi të vijë poshtë barkut tuaj dhe jo mbi të.

Gjithashtu sigurohuni që të mos udhëtoni vetëm, gjithmonë duhet të jeni të shoqëruara.

Të lundruarit gjatë shtatzanisë

Kompanitë e trageteve kanë kufizimet e tyre dhe mund të refuzojnë të pranojnë gra shtatzëna (shpesh përtej 32 javëve). Kontrolloni rregulloren e kompanisë së trageteve para se të rezervoni.

Për udhëtime më të gjata me varkë, si përshembull kroçere, interesohuni nëse ka lehtësira në bord për gratë shtatzëna dhe shërbime mjekësore në portet e ankorimit.

Ushqimi dhe pijet jashtë shtetit në shtatzani

Kujdesuni që të shmangni gjëndjet e shkaktuara nga ushqimet dhe pijet, si përshembull nauzenë e udhëtimit dhe diarrenë e udhëtimit. Disa ilaçe që qetësojnë të vjellat e udhëtimit nuk janë të këshillueshme gjatë shtatzanisë.

Gjithmonë sigurohuni që të pini ujë të pastër. Uji i ambalazhuar është gjithmonë ide e mirë.

Ku të shkoj?
Sigurohuni që trajektorja e udhëtimit tuaj të bëjë të mundur qasjen karshi ndihmës mjeksore të specializuar obstetrikale. Rekomandimi im është të keni si destinacion vende ku ndihma e specializuar mjeksore obstetrikale të jetë e mundur.

P.S – mos qëndroni gjatë udhëtimit në makinë sikurse në foton e artikullit. 🙂

Përshtati: Ines Mustafaj

Dr. Ardi Prushi